Skilaboð Alþjóðlega dansdagsins 2026 – 29. Apríl
Höfundur: Crystal PITE, Kanada
Danshöfundur
Manneskjur hreyfast – handleggir okkar teygja sig út, hné okkar falla saman, höfuðin hneigjast, bringa okkar hnígur saman, bakið sveigist.
Við hoppum, yppum öxlum, kreppum hnefana, lyftum hvort öðru upp og ýtum hvort öðru frá okkur. Þetta er tungumál jafnt eins og það er athöfn. Þetta er það sem líkaminn hefur að segja um þarfir, ósigur, hugrekki, örvæntingu, þrá, gleði, óræði, gremju, ást. Þessar myndir vekja upp tilfinningar í huganum þar sem við höfum fundið svo einlæglega fyrir þeim í líkamanum – við höfum verið hreyfð.
Við erum dansarar, öll. Lífið hreyfir okkur; lífið dansar með okkur. Hverfult eins og andardráttur, jafn áþreifanlegt eins og bein, dans er mótaður úr okkur. Við mótum rýmið. Við skrifum með líkömum okkar á orðlausu tungumáli sem skynjað er í djúpvitund okkar.
Við fyllum rýmið innan okkar og í kringum okkur af náð þegar við dönsum.
Eins og lífið, skapar dansinn sjálfan sig og eyðir sér í hverju augnabliki. Eins og ástin, er hann handan skynseminnar.
Mér finnst gott að hugsa um líkamann eins og staðsetningu; stað þar sem tilveran er geymd og hún mótuð. Þegar við dönsum, erum við í djúptengingu við þennan stað.
Ég skrifa þetta snemma árs árið 2026, þegar enginn endir virðist vera á kúgun, ólgu og þjáningu í heiminum. Daglega, þegar við verðum vitni að þeim hörmungum sem mannfólkið er fært um að gera hvert öðru og vélvirki valdsins sem fjármagnar og knýr áfram ólýsanlegt ofbeldi á bæði manneskjum og jörðinni, virðist dansinn vera aumt og gagnslaust viðbragð. Það er erfitt að ímynda sér hvað danslistamaður getur gert í heimi sem þarfnast svo innilega róttækra breytinga og heilunar.
En samt – listin, rétt eins og vonin, er birtingarmynd ástarinnar. Ögrandi í sköpun sinni í ljósi vanhelgunnar, leysir listin upp storknaðan huga og virkar sem smyrsl til þess að lækna hann. List er farvegur sem heldur utan um okkur á meðan við glímum við spurningar – saman – á hátt sem er frábrugðinn fréttum, frábrugðinn heimildarmyndum og fræðslu, frábrugðinn skoðunum og samfélagsmiðlum, frábrugðinn aðgerðum og mótmælum, en ekki ósamrýmanlegur þeim.
Í gegnum sköpun þróum við með okkur viðnám og von með litlum augnablikum af hugrekki, forvitni, góðvild og samvinnu. Í dansi, og í sköpun dans, finnum við sönnun þess að mannkynið er meira en síðasti sársaukafulli harmleikur okkar á alþjóðavísu.
En dansinn þarf enga réttlætingu, enga útskýringu. Hann er úr okkur gerður en skuldar okkur ekkert. Hann þarf aðeins líkama sem er tilbúinn að hýsa hann. Frá þeim stað getur hann þýtt hið ósegjanlega; verið sem milliliður milli okkar og þess óþekkta.
Við hrífumst af þessum hverfulu ummerkjum fegurðar í augnablikinu. Og er við lifum bæði dansinn og hverfulleika hans erum við minnt á eigin hverfulleika. Á sama tíma, ef við gefum því gaum, getur dansinn veitt okkur einstaka innsýn í sálina.
Þýðandi: Lilja Björk Haraldsdóttir, Forseti Sviðslistasambands Íslands og formaður Félags íslenskra listdansara.
